Changes from plenary report to adopted text

RemovedUZASADNIENIE

RemovedCztery lata po powstaniu strategii Global Gateway i rok po rozpoczęciu nowej kadencji Komisji, w której komisarzowi ds. partnerstw międzynarodowych powierzono w ramach głównej misji zadanie zwiększenia skali tej strategii, Parlament Europejski postanowił przyjrzeć się bliżej obecnemu stanowi realizacji inicjatywy. Podejmujemy to działanie w ramach podejścia międzykomisyjnego i ponadpartyjnego, ponieważ inicjatywa Global Gateway stanowi nowe, długoterminowe podejście do europejskich działań zewnętrznych poprzez celowe zintegrowanie aspektów rozwojowych, gospodarczych i geostrategicznych w sposób całościowy. Kluczową rolę w tym nowym podejściu odgrywa europejski sektor prywatny. Równie ważne dla rzeczywistego sukcesu nowego podejścia jest włączenie społeczeństwa obywatelskiego, a także władz lokalnych i społeczności.

RemovedStrategia Global Gateway ma na celu zwiększenie geopolitycznego wpływu UE dzięki budowaniu długoterminowych, wzajemnych i wzajemnie korzystnych partnerstw, wspierających zrównoważony rozwój i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu.

RemovedPodczas wielu spotkań i rozmów sprawozdawczyń z przedstawicielami państw trzecich, przedsiębiorstw, społeczeństwa obywatelskiego i środowiska akademickiego wyraźnie wskazano na potrzebę zaproponowania przez Unię Europejską nowej oferty dla państw trzecich – opartej na interesach, popycie i wartościach. Stało się to również obiektywnie konieczne po kryzysie związanym z COVID-19, który ujawnił słabe punkty łańcuchów dostaw UE i jeszcze pogorszył sytuację oraz podkreślił potrzebę dywersyfikacji europejskiej gospodarki w kontekście jej celu, jakim jest zielona i cyfrowa transformacja, a także nowych okoliczności związanych z bezpieczeństwem.

RemovedInicjatywa, oparta pod względem prawnym i finansowym na doświadczeniach związanych z instrumentem ISWMR – „Globalny wymiar Europy”, pozwoliła osiągnąć widoczne postępy w postaci ponad 270 projektów przewodnich Global Gateway o wartości 306 mld EUR (takie dane przedstawiła Komisja na drugim Forum Global Gateway, które odbyło się w Brukseli w październiku 2025 r. i przy okazji którego zaprezentowano również centrum inwestycyjne Global Gateway).

RemovedForum, projekty Global Gateway w terenie, a także doświadczenia zainteresowanych stron w strukturach i procedurach Global Gateway wskazują jednak na poważne wyzwania związane z zarządzaniem, przejrzystością i odpowiedzialnością.

RemovedNadmiernie sterowana przez Komisję, scentralizowana i odgórna struktura Global Gateway cechuje się ograniczoną zdolnością reagowania na potrzeby krajów partnerskich i sektora prywatnego, a zaangażowanie podmiotów lokalnych jest słabe. Wybór projektów przewodnich nie odbywa się jeszcze według przejrzystych kryteriów. Co więcej, udział europejskich zainteresowanych stron w projektach i korzyści dla UE pozostają niejasne, a do tego pojawiają się doniesienia, że ze strategii Global Gateway czerpią zyski chińskie przedsiębiorstwa.

RemovedSprawozdawczynie uważają, że ogromne znaczenie ma przejście w kierunku modelu partycypacyjnego, oddolnego, pozwalającego powiązać priorytety krajów partnerskich z europejską wiedzą specjalistyczną i ofertą sektora prywatnego. W związku z tym należy lepiej zrozumieć logikę sektora prywatnego i szybciej ją uwzględniać. Należy dostosować zasady, narzędzia i procedury do zwiększonego zaangażowania europejskich przedsiębiorstw we współpracę UE z partnerami strategicznymi. Co więcej, platforma doradcza społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych Global Gateway musi wyjść poza rolę symboliczną lub konsultacyjną i kontrolować, czy inwestycje przynoszą wymierne korzyści lokalne, prowadzą do tworzenia trwałych miejsc pracy i łańcucha wartości, sprzyjają włączeniu społecznemu i wzmacniają odporność społeczną i gospodarczą na całym świecie.

RemovedSprawozdawczynie sugerują przede wszystkim powierzenie Radzie Global Gateway uprawnień i zdolności decyzyjnych, co pozwoli jej na operacyjne prowadzenie inicjatywy, czego początkiem powinno być zwiększenie częstotliwości spotkań. Jak na razie Rada Global Gateway spotkała się w ciągu czterech lat tylko dwa razy. Należy również wzmocnić rolę i obecność Parlamentu w Radzie Global Gateway, aby zapewnić spójność polityki, legitymację demokratyczną, monitorowanie wdrażania, ocenę wpływu i wyniki projektów, a także poparcie polityczne i odpowiedzialność. Celem wszystkich dostosowań strukturalnych powinno być wzmocnienie dotychczasowej gospodarczej, finansowej i technicznej sprawczości UE na poziomie krajowym i ponadnarodowym poprzez lepszą koordynację, łączenie działań i wzajemne wzmacnianie, a także zmniejszenie przeszkód biurokratycznych i wprowadzanie korekt regulacyjnych.

RemovedSprawozdawczynie, odnosząc się do przyszłości, wskazują, że w kolejnym rozporządzeniu „Globalny wymiar Europy” (2028–2034) należy skodyfikować zreformowaną inicjatywę Global Gateway, zapewniając jasne zakresy uprawnień, silniejszą kontrolę parlamentarną, przejrzyste mechanizmy finansowania oraz sprzyjający włączeniu i skuteczny udział zainteresowanych stron.

RemovedWarunkiem utrzymania znaczącego potencjału geopolitycznego strategii Global Gateway jest przeprowadzenie w nadchodzących miesiącach gruntownych reform. Tylko wówczas UE zbliży się do osiągnięcia swojego celu, jakim jest zdobycie pozycji silnego partnera strategicznego, który oferuje opartą na partnerstwie alternatywę dla konkurencyjnych inicjatyw, takich jak chińska inicjatywa Jedwabnego Pasa i Szlaku, przy jednoczesnym dążeniu do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i wzmacnianiu aspiracji UE do osiągnięcia sprawiedliwego i opartego na zasadach porządku międzynarodowego.